Tanımı: Sivilce, deriye bağlı ek organ hastalığı olup gençlik döneminde sık görülen, kıl follikülü ve yağ bezlerinin kronik iltihabıdır.
Hastalığın Sebepleri:
- Bozulmuş kan hılıtından oluşur
- İç salgı bezleri dengesinin bozulmasından oluşur
- Yoğun balgam maddesinden oluşur
- Alkol, acı biber, sığır eti gibi tahriş edici, kanı bozan yiyecek-içecekler ve aşırı tatlı, yağlı, ağır ve acı yiyeceklerin uzun süre tüketilmesinden oluşur
- Psikolojik faktörlerin etkisinden oluşur
- Diğer faktörler: Hazımsızlık, kronik kabızlık, adet düzensizliği ve basur gibi sebeplerden oluşur
- Cilt temizliğine dikkat edilmemesinden oluşur
- Meslek faktörü: Çeşitli petrol ürünleri, hayvansal ve bitkisel yağlarla doğrudan temas edenlerde sık görülür
- Kimyasal faktörlerin etkisinden oluşur
Klinik Belirtileri: Başlangıçta bölgede darı büyüklüğünde kırmızımsı kabartı oluşur ve normal cilt seviyesinden yükselir. 1-2 gün sonra tepesinde sarımsı bir nokta oluşur. Tabanı belirgin şekilde kızarır. Sıkılınca sarımsı süt renginde yağlı madde çıkar. Kötü kokulu olup ağrı veya kaşıntı yapmaz. Sıkılmazsa 3-4 gün sonra kabartı büyür, tabanı kırmızımsı, ucu beyazımsı hale gelir, hafif kaşıntı ve ağrı yapar. Hafif ısı artışı olur. Yağlı madde çıktıktan sonra iz bırakarak iyileşir. Sıkılmazsa zamanla ucu kararır. İkincil enfeksiyon gelişirse, iltihaplı kabartı, kistik şişlik veya çıban gibi durumlara dönüşebilir.
TANI: Oluşum yeri ve yaşı, sıkıldığında süt benzeri madde çıkması gibi özelliklere göre tanı konulur.
AYIRICI TANI:
- Kıl follikülü iltihabından ayırt edilir: Yüzeysel seyreden, kıl follikülü karakterli iltihaplı kabartılar olur. Gruplar halinde oluşur. Birbirleriyle birleşmez. Kabartıların ortasından kıl çıkar. İyileştikten sonra iz bırakmaz. Her yaşta görülebilir.
- Rozaseadan (kızıl burun) ayırt edilir: Genellikle yüzün ortasında, burun ucu, yanaklar, alın ve çene bölgesinde yerleşir. Hastalıklı bölgeler kızarır ve kan dolar. Kılcal damarların genişlemesi her zaman eşlik eder. Orta yaşlılarda sık görülür.
- Mesleki karakterli sivilceden ayırt edilir: Uzun süreli çeşitli yağlarla temas öyküsü vardır. Kabartılar genellikle toplu halde olup, kıl follikülü ağzının boynuzlaşması eşlik eder.
TEDAVİ: Tedavi Prensipleri:
- Öncelikle kan ve balgam mizacı koyulaştıran yiyecek-içeceklerden uzak durulur. Örneğin: Acı biber, gazlı içecekler, alkol, sığır eti, hayvansal yağlar, şeker ve tatlı yaş meyve-sebzelerden kaçınılmalıdır.
- Hastanın mizacı ve hastalık maddesine göre münzic ve müshil verilerek mizaç dengelenir.
- Bozulmuş kan ve balgam maddesini temizleyici, iltihap giderici, engelleri açıcı, kanı sulandırıcı ilaçlar verilir.
- Dışarıdan uygun dağıtıcı, temizleyici, şişlik giderici ilaçlar kullanılır.
Tedavi Yöntemi: Bozulmuş kandan kaynaklanıyorsa düzenleme yapılır. kuyu balgamdan kaynaklanıyorsa, balgam hılıtının münzic ve müshillerinden verilir. Veya balgam münzicine kan temizleyici ilaçlar eklenir. Balgam maddesini temizlemek için Hebbi Ayareç, Matbuh Kürbüt verilir. Ya da Kara Helile Kabili, Amile her birinden 12’şer gram, rezene, meyan kökü, şahtere 12’şer gram, çilan 30 gram, kürbüt 9 gram, kırmızı gül 20 gram, hıyarşember 10 gram alınarak şerbet hazırlanıp verilir. Kan temizleyicilerden: Kursi Şahtere, Çilan şerbeti, İtrifal, Kursi Kibrit, İtrifal Çöpiçin, Matbuh Eftimun Macunu Üşbe gibi ilaçlar verilir.
Dışarıdan: Havluyu sıcak suya batırıp ısı geçirerek, aşağıdaki ilaçlardan seçilip merhem yapılabilir. 1. Meyan kökü ve yaprağını kaynatıp sıcak halde uygulamak.
