Besinle Tedavi
Besinle Tedavi (Perhiz Tedavisi)
Uygur tıbbında gıdalar üç ana kategoriye ayrılır:
1) Gıdai Gıda Mahiyetli (Salt Besin)
Sadece beslenme rolü oynayan yiyeceklerdir ve iki türe ayrılır:
a) Latif (Hafif) Gıdalar
Kolay sindirilen, yumuşak, sıvı, hacmi az ama enerjisi yüksek besinler:
- Et suları: tavuk, keklik, serçe eti suları
- Taze meyve suları, şire pilavı, buğday unu çorbası
- Süt, kaymak, balık
- Soğan, taze sebzeler
İki alt türü vardır:
Mide ısıtıcı latif gıdalar: Şireli pirinç, keşkek aşı, buğday çorbası, et suyu, yarma aşı, arpa çorbası
- Ateşli, yangılı hastalıklara uygundur
Güçlendirici latif gıdalar: Tavuk çorbası, kelle-paça çorbası, et suyu, pilav, çöçüre, et suyunun üst yağı, kavurma
- Zayıf, kronik hastalar, çocuklar, yaşlılar ve sindirim sorunu olanlara uygundur
b) Galiz (Ağır) Gıdalar
Ağır sindirilen besinler:
- Yağda kızartılmış tavuk, dana, ördek, kaz, yaşlı koyun
- Kurutulmuş balık etleri
- Etli pilav, kebap, mantı, hoşan, lahmacun, et böreği, lagman, ciğer-böbrek, kelle-paça
- İştahı iyi, sindirim gücü kuvvetli, organları besine ihtiyaç duyan kişilere uygundur
2) Gıdai-Dava Mahiyetli
Önce besin, sonra ilaç rolü oynar:
- Domates, turp, havuç, tarhun, marul, ıspanak
- Elma, armut, incir gibi sebze-meyvelerle hazırlanan yemekler
Etkileri: İdrar söktürme, kabızlığı giderme, öksürük kesme, iştah açma, kan artırma, vitamin-mineral tamamlama, kan ve safranın keskin sıcaklığını azaltma
3) Davai-Gıda Mahiyetli
Önce ilaç, sonra besin rolü oynar:
- Çeşitli reçeller (gül reçeli, çam reçeli, fesleğen, nar çiçeği reçeli)
- Meyve şerbetleri (nar, elma, ayva)
- İncir, erik murabbaları
- Badem, fıstık, ceviz, çiğ fıstık (çilguze), çekirdekler
- Bunlardan yapılan helvalar
Örnek – Gül reçelinin etkileri: Mide-bağırsak sindirimini güçlendirir, bağırsak fonksiyonunu düzenler, akciğer öksürüğüne iyi gelir, kalp-nefes rahatlıkını sağlar, nefes darlığına fayda verir, aynı zamanda besleyicidir.
Perhiz (Kısıtlama) Uygulaması
Bu üç tür gıdayı hastanın durumuna göre uygun şekilde seçmek ve bazı yiyeceklerden kısıtlama yapmak, hastalıkların daha hızlı iyileşmesini sağlar.
Temel prensip: Doğru gıda seçimi ve perhiz uygulaması ile tedavi hızlanır.